W heliocentrycznych kompozycjach zaszłość
dokręciła śruby. Naprężyły się cięciwy światła
na stalowych łukach. Białe i czarne wstążki
kalimby zagrały z walcami o stopy obok muszli.

Zdążył posadzić dziecko na kolanach matki,
wydrapać przeciąg w tunelu, przez który
teleportował z potrzasku tylko dwoje młodych.
Na papierze i kliszach łuski zostawiły dziury.

Teraz tempera w sklejce otwiera środek bryły,
wypuszcza wić od monastyru do rozproszonych.
Odzywają się rurkodyszne organy i półgitary,
przedziwny kontrabas krzepi cukrem tulejki.

Dobry deszcz osiadł na tkaninie na zawsze.
Zbiera się w kłębuszki runa, ścieka fałdami
delikatnie, wyczekująco. Jest olejną ścianą
welonu z niebieską krajką dla niedoczekanej.

Zielona Góra 22-02-2012

Od wieków jednak z bezwzględnym podziwem
możemy oglądać serial o fabule tak skondensowanej,
że każda minuta z jego obcowaniem przynosi nowe,
nieznane odczucia.

W Ludzkości mamy wszystko
czego nam potrzeba:
namiętności, zbrodnie, subtelne relacje
między tym, co ważne, a błahością wzruszeń
nad losem psa, czy kota.
Wichry i pożogi, rozstania, powroty,
kosmiczne „dlaczego”, oraz ziemskie „nie wiem”
po raz milionowy te same pytania,
nieustanne poszukiwania odpowiedzi na nie -
całość sprawia, że z prawdziwym żalem
kiedyś trzeba będzie wyjść z kina
z niedosytem, z brakiem wiedzy
co się stanie dalej.

Ten wybitny autor pracował z gwiazdami większego kalibru
niż wszystkie nam znane z Ludzkości,
ale, jak mówi, „choć aktorzy marni, czasem zapomną roli,
nierzadko kapryśni, to właśnie ten serial
ze wszystkich najbardziej
przypomina mi ile jeszcze do zrobienia,
ile do napisania, ile do stworzenia -
byle starczyło czasu, bo warto na pewno.”

Akademia przyznaje dzisiaj tę nagrodę
za zasługi wszelkie, za wkład, et cetera.
Jak zawsze będą głosy, że może na wyrost,
ale Akademia to też tylko ludzie
i pomyłka, jak wszędzie, i tu zadarzyć się może.

Ugier z brązem, porcja na wątek,
chwiejne drzewa i puste korony.
Dom się trzyma, a człowiek zgarbiony
czeka wiosny, bo tęskni za słońcem.

Szare palta dryfują przy płocie,
żadne gwiazdy, modelki, persony.
Zwykłe sprawy, jesiennie spóźnione
dojrzewanie owoców pod młotek.

18-02-2012

Po trudzie stworzenia, które powinno być pozbawione wysiłku,
w swojej wielkiej mądrości usiadł i napił się wina,
wychędożył niebiańską nałożnicę, zapalił skręta
i być może jeszcze wciągnął kreskę drogi mlecznej.

Tak minęła niedziela, po której przyszedł poniedziałek.
Dla zabawnej równowagi wymyślił śmierć
jako nadzieję na przerwanie kręgu.

Mam wrażenie, że decydenci znajdują wyłącznie kiepskie rozwiązania: miotają się  wśród połowicznych wdrożeń, by za chwilę je porzucić, bo zaświtało im w głowach JESZCZE LEPSZE.  I tak wędrują od pomysłu do pomysłu. Mają stale nowe projekty, więc z minuty na minutę przeskakując od jednej myśli do drugiej – zmieniają plany. W rezultacie zamiast ulepszeń, dorobiliśmy się dyskusyjnych kontestacji, akademickich rozważań i społecznego dryfowania wśród niemożności. Doczekaliśmy się wiecznych inauguracji: zaczynania rewelacyjnych planów i ich niekończenia. Bezładnej bieganiny tam i sam. A w konsekwencji – zapadania się we własnoręcznie wykopany grób. Jakby kto nie wiedział, mowa jest o  nieburaczanej kulturze. Tej z dużych liter i tej z czterech. Ta z czterech wywodzi się z decydenckich gabinetów i stanowi o tym, że kiedy czytam wpisy pod apelem do Pana Ministra, wcale mnie nie dziwi, że nie reaguje. Bo co ma odpowiedzieć na tak liczne głosy prawdy? Jedyne, co powinien zrobić, to przyłączyć się do naszego protestu.

W imieniu redakcji http://www.pisarze.pl/

Marek Jastrząb

Można też przeczytać jedno,
albo dwa krótkie zdania.

Powiedzieć komuś dzisiaj
wyglądasz naprawdę ładnie
w tej sukience w grochy.

Akurat tyle czasu trzeba,
żeby pod tym samym słońcem
umarło z głodu dziecko.

Gdyby można zagrać o jakieś konkrety
jeszcze przed początkiem,
jakoś oszukać tego, który daje karty,
może by się udało co nieco uzyskać
z puli przeznaczonej dla bardziej szczęśliwych?

Przydałby się jakiś talent, choćby i najmniejszy:
do robienia butów, albo gry na skrzypcach.

Megaupload, megazłodziej -
tak powiedział ksiądz dobrodziej.

W internecie zamiast fejsów
będzie przybywało pejsów.

Z anonimem lecąc w ślinę
wnet zamienisz się w padlinę.

To pisałem słowem szczerym,
teraz idźcie do cholery!

Czasopismo istnieje od 2002 roku. Przez dziesięć lat nieustannego istnienia zyskało sobie wysokie uznanie. W swym głównym profilu – literackim – prezentowało czołówkę polskich nazwisk, przyciągało dobrych autorów, znakomite teksty, miało też odwagę promowania młodych i znakomitą intuicję w ich „odkrywaniu”. Promowało współczesną literaturę polską i europejską. Krytyka literacka, bieżące recenzje, poezja, proza… – wszystkie te rodzaje piśmiennictwa literackiego zawsze w tym kwartalniku przyciągały uwagę.

Osobną wartością jest szata graficzna „Migotań” – unikatowa, rozpoznawalna, jedna z najciekawszych i najbardziej oryginalnych w całej historii prasy polskiej. Szata ta pozwalała przez całą dekadę prezentować wyjątkowe zjawiska w grafice i fotografii obecnych czasów.

Pismo od pierwszego numeru jest redagowane przez Zbigniewa Joachimiaka, jednego z najbardziej znanych poetów średniego pokolenia w środowisku gdańskim. Autora cenionego, cieszącego się autorytetem w całej Polsce. W utrzymywanie pisma na rynku od lat wkładał najlepsze swoje inwencje, jak również środki finansowe.

Dotychczasowe możliwości pozyskiwania środków na utrzymanie „Migotań” wyczerpują się. Kwartalnikowi grozi upadek, wycofanie z rynku, utracenie grona współpracowników i czytelników, a w lepszym wypadku rezygnacja z rozwoju i kontynuacji działań programowych. To poważna strata dla kultury polskiej.

Apelujemy do komisji MKiDN o przyznanie „Migotaniom” dotacji, która pozwoli na kontynuację dzieła na rzecz literatury polskiej i jej autorów, na pozostanie pismu w łańcuchu dialogu pomiędzy twórcami i odbiorcami. Ta dotacja byłaby świadectwem, że instytucje państwowe chcą i w sposób świadomy uczestniczą w procesie żywego kształtowania dobra publicznego, jakim jest czasopiśmiennictwo kulturalne. Byłaby świadectwem, że Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego chcę bronić tych obszarów kultury szczególnie słabych, bo nie mających zaplecza komercyjnego.

Zapraszamy do składania podpisów pod apelem.

Kliknij tutaj, aby włączyć formularz.

Jak kraj długi i niesmaczny, rozlega się wołanie o poratowanie PAŃSTWA. Radio, TV, gazety, ogłaszają, że jak najbardziej są skłonne pomagać, patronować, sponsorować, chętnie się włączą, pochylą i dadzą temu wyraz, bo  trzeba być człowiekiem i otworzyć serce. Po ulicach i norach z emerytami, przetacza się zbiorowy jęk błagających o pomoc. Skrzykują się legiony, hufce, czeredy kwestarzy, ochotników – jałmużników, małoletnich i staroletnich dziadów kalwaryjskich. Latają ze słoikami, puszkami, kasetkami, by wyręczyć nasze rozrzutne, niegospodarne ministerstwa, bo, jak stale słyszymy, instytucje te znajdują się na krawędzi ubóstwa, ledwie wiążą koniec z końcem, ściga je posępne widmo sfiksowanego komornika. Gdyż jak się niejednokrotnie przekonywaliśmy, nie mają one pieniędzy na cokolwiek, a na dodatek, są gnębione jakimiś durnowatymi wymaganiami, na przykład suplikami chorych, chorych miesiącami czekających na operację, na wizytę u lekarza – specjalisty, na lekarstwo pomagające żyć, na rehabilitację…

Ale nie tylko chorzy mają wymagania, żądają rozsądku od swoich wybrańców:  jak kraj długi i niesmaczny, rozlega się powszechne wołanie o opamiętanie względem kultury, nauki, edukacji…

O tym, że w kulturze dzieje się wiele dobrego, wiadomo nie od dziś. Powstają nowe i dobre czasopisma, rodzą się interesujące inicjatywy i można by tak wymieniać bez końca. Lecz co z tego, że się rodzą i powstają, skoro co rusz upadają, bo naszemu Ministerstwu wcale na nich nie zależy, a wspieranie twórczości jest fikcją?

Promocje, fundacje, finansowa pomoc, są to słowa wypucowane ze znaczenia,  cyniczne frazesy i oświadczenia rzucane na odczepnego, przeznaczone dla naiwnych (np. gros fundacji trudni się żebraniną o pieniądze, a z rzadka, incydentalnie i wybiórczo, zajmują się – wspieraniem!).

Mecenat kultury nie istnieje, związki twórcze schodzą na psy, wydawnictwa nie są motywowane do publikowania klasyki, byłby więc czas zastanowić się, czy obecna polityka kulturalna nie jest aby sabotażem. Planowym i aroganckim niezauważaniem społecznych potrzeb. Mówię o tym w kontekście kwartalnika „Migotania”, pisma czytanego, a na dodatek – mądrego, co nie zdarza się często. Przeciwnie raczej: ten niegłupi magazyn niszczy rynek, bo tylko durnie gwarantują zysk.  Czyli, wysławiając się językiem człowieka wkurzonego, prędzej brukowiec otrzyma dotacje, niż periodyk zamieszczający wiersze Herberta. Albowiem majtkowe zwierzenia celebrytów zabezpieczają kasowość: wpływy z reklam i pieniądzory na owocne pustoszenie kulturowego dziedzictwa. No, ale do tego, by dbać o ekonomię wydawania tychże pieniądzorów i przeznaczać je tylko na pomoc inicjatywom rozwijającym pomyślunek, trzeba ów pomyślunek mieć. Lecz z nim jest krucho. By nie rzec – tragicznie.

PS. osobiście nie wierzę w cuda. Nie sądzę, by ktokolwiek przejął się podobnymi lamentami, poszedł po rozum do głowy i zmienił zdanie. Ale na pociechę mam swoją przyśpiewkę i kiedy mi źle,  to sobie mruczę pod miotłą:

 urzędnik, to nie nos, ale tabakierka.

Urzędnik, to nie Pan i Władca.

Urzędnik, to nie funkcja dożywotnia i dziedziczna.

Urzędnik, to SŁUŻĄCY.

Ja go powołałem

ja mogę go odwołać

ja opłacam mu liberię

oj dana

Albo te wypadki, upadki,
zmarznięte odpadki
miały jakieś imię?
Czy były przy nim/przy niej
wszystkie zmysły?

Domysły snuć się będą
w telewizjach, kuchniach, ustach.
Gdzieś się będzie panoszyć
próżny żal, rozpacz pusta,
a nad wszystkim zawiśnie,
jak upiór na drzewie,
odpowiedź na pytanie dlaczego?

Nie wiem.

Bez filozofii nie ma literatury. Filozoficzna, poszukująca i odnajdująca, bo twórcza myśl, statek przycumowany do życia, żaglowiec kołyszący się w przystani, stała więź z otaczającą przeszłością, wyraźna, między i ponad pokoleniowa symbioza ludzkich poszukiwań, azyl, schronienie przed obskurantyzmem i jego wulgarną ofertą, a zarazem ciągłość w zachowaniu tradycji, a zarazem – nieodwracalna miłość do ukazywania prawdy, to prawda sama w sobie, lecz nie sama dla siebie. Niekiedy teoretyczna, czerpana z nieuchwytności, lecz jakże często wzbogacana i mnożona o i przez modyfikację dostępnej wiedzy. To rewizja dotychczasowych twierdzeń, konieczny, dobroczynny atak na poglądowe zielsko, chwasty i toczące je pasożyty z komunałów, dla nielicznych zaś – literatura dojrzała, więc odkrywcza. A jednocześnie – worek z dogmatami, nieprzyswajalny mętlik przypuszczeń bez dowodów. Mniemania na wyrost i wątpliwe diagnozy wywleczone z nierealnej rzeczywistości.

*

Z potrzeby uszczegółowienia, doprecyzowania nieznanych pojęć do znanych faktów, z troski o formę i treść formułowanych idei, powstawały różnorodne protezy ułatwiające kuśtykanie po własnym rozumie: rozmaite retro, neo i postmodernizmy.

Wielopostaciowy, eklektyczny, kundlowaty wiek XX naniósł do współczesnej filozofii sporą ilość poznawczego mułu: wypośrodkowanych, a z pewnością nie bardzo ze sobą zbieżnych doktryn. Podejmował się kompromisowych, pośrednio mądrych prób naukowego scalania, zunifikowania metod stanowiących rzeczywistość opisaną przez wieki wcześniejsze, zwłaszcza przez pozytywizm poprzedniego i jego zdumiewające minimalizowanie własnych niedosytów. Jednakże miast ujednolicenia systemów, osiągnął w nich jeszcze większe dysonanse, dalsze ich rozproszenie, co w rezultacie wydało, na realny świat, falangę dzisiejszych profetyków luzu, nicości i zwisu, co odznaczyło się arbitralnym podważaniem jakiegokolwiek poglądu na cokolwiek [przy jednoczesnej niezdolności do zastąpienia go lepszym], rozgorączkowaną gonitwą pośród bezliku i bezładu stratowanych wartości, owczym biegiem po konceptualną zadyszkę i zabawnym nadawaniem nowomodnych nazw dla „staromodnych” problemów.

*

Tak jednak było zawsze: przemijało życie i świat zaczynał wyznawać inne wartości. Ani lepsze, ani gorsze, tylko nie te, które były dla mnie ważne. Na tyle istotne, bym się w nim orientował. To jest wiedział, w czym rzecz.

Ale teraz wiem coraz mniej i podobnie jak Tadeusz Borowski w opowiadaniu „Kamienny świat”, ze zdziwieniem patrzę na otaczającą mnie rzeczywistość.  A zdziwienie to prowadzi mnie do fascynującego opowiadania Marii Dąbrowskiej – „Tu zaszła zmiana”. I myślę wtedy, że autorzy tej prozy ustąpili  miejsca ludziom, którzy, nie mając o nich pojęcia, nie tęsknią za nimi, za ich przerwaną twórczością, za tekstami budzącymi niegdyś ożywione polemiki, prowokujące do wymiany zdań, mądrych często, a często – zacietrzewionych i akademickich.

Uświadamiam więc sobie, ilu pisarzy, malarzy, muzyków przeszło na drugą stronę i ogarnia mnie smutek. Z melancholią patrzę na wydłużającą się listę nieobecnych. Wspominam, ilu umarłych wywarło na mnie wpływ, weszło w częścią mnie, a ilu jeszcze zapadnie w mrok. Lecz  póki jestem, są! Są w ciemność i stało się beztroską niepamięcią tych, których już nie rozumiem i którzy nie zdają sobie sprawy, że też się zestarzeją i następne pokolenia też odwrócą się od nich i też nie będą podzielać ich pasji.

Nastanie się kontredans mód. Obowiązek wyznawania odkurzonych idei. Dzisiejsze staną się śmieszne, bo obecne bunty rozstaną się z życiem po to, by mogły narodzić się kolejne. I tak po kres; zawieszenia i odwieszenia, chimeryczne powroty do łask i cykliczne obalania przeszłości, bumerangi i odkrycia, maniery i style, tropy i tendencje, gusta i guściki, Barok i Romantyzm! Co jest w pewnym sensie sprawiedliwe i do pewnego stopnia słuszne. Gdyż, jak rzekł Grochowiak, „bunt się ustatecznia”.

*

Owi współcześni reformatorzy słów, przepoczwarzą się w zagorzałych purystów języka, rozemocjonowanych obrońców swojej tradycji i również, jak ich przyszłe dzieci, będą w ich oczach dziwakami wyważającymi nudne drzwi do wykarczowanego lasu. Lecz dosyć to marna pociecha: bunt jest i był miarą postępu; jaki bunt, taki postęp. Wszelako bunt powinien być uzasadniony zdrowym rozsądkiem.  Inaczej mamy do czynienia z anarchią, chaosem, jazgotem, czymś nieustająco mętnym, jak wykład matołka uważanego za guru. W tym przypadku bunt  jest restaurowaniem śmietnika; odnowione poglądy mają czasem stary, lekko zmodernizowany zapaszek, ale, tak czy inaczej, dziura pozostanie „dziurą”; niezależnie od faktu, że moda jest na „wądół”. Bo piękno słów zależy od epoki; podobnie jak ona, przemija, traci poprzednie znaczenie, wycieka z potocznego  użytku i chowa się do archiwum pamięci.

Przenikanie i odchodzenie

Za każdym razem, gdy zabieram się za szukanie najświeższych wiadomości, czynię to z lękiem. Szczególnie ostatnio, czytając powiadomienia o śmierci znanych, uznanych, wyciskających na mnie piętno. Czynię to z obawą, bo nie wiem, co znajdę. W zastraszającym tempie ubywa mi znanego świata, a na dodatek razem z nim obumierają we mnie  - oczekiwania;  mam wrażenie, iż za często odchodzą ludzie szlachetni, a na ich opuszczone miejsce wskakują komiczne figurki z kreskówek.  Wymykają się z istnienia takie potęgi, jak  Kapuściński, Herbert, Lem, Gombrowicz, a zamiast  nich do gramolą się do istnienia przypadkowi eksperci od oceny dorobku.

Pośmiertne milczenie rewelatora, wyzwala bezpieczną agresję jego szemranych komentatorów. Za życia podtruwali go jeden przez drugiego i rzucali nim o ściany, a gdy już go nie ma i nie może się bronić, jak jeden mąż, z furią dowodzą, że kochali go bez pamięci już wtedy, gdy go jeszcze nie było na świecie…Mnożą się więc figury pełne wazeliny w piórze, a z nieistnienia podnoszą się odpychające skrzaty starające się oberwać bodaj cętkę z jego gronostajowego płaszcza. A niekiedy bywa odwrotnie i jak w przypadku Miłosza, rozpoczynają się orwellowskie DWIE MINUTY NIENAWIŚCI: Skałka, Wawel, czy pod płotem? Zaczyna wytykanie, pomawianie, deliberowanie i w antrakcie sugestywny szepcik: JA BYM TO ZROBIŁ LEPIEJ. A teraz dochodzi narodowa pogwarka o Szymborskiej. Do dyskursu mobilizują się dywizje oszołomów odrąbanych od wiedzy, choćby od faktu, że Stalin strzelił racicami przeszło sześćdziesiąt lat temu, a Szymborska w latach pięćdziesiątych wystąpiła z PZPR i dawno już przestała wielbić potwora. Tu przypomina mi się powiedzenie Fredry: „znaj proporcje, mocium Panie”.  I ta przaśna sarabanda rozpiszczy się znowu. Znowu powstaną obozy. Będą zwolennicy i z kanalizacji wychyną tępe mordy kulturalnych trolli. Jak z jazgotem wokół Kapuścińskiego: donosił czy nie i ilu ludzi utłukł swoimi książkami.

PS coś w tym jest: „Gdyby ludzie mówili tylko o sprawach, na których się znają – na świecie byłoby bardzo cicho.”

Giovaannni Guareschi

Nie pytam o jutro

Sople zawieszone na gałęziach sosny
chłodne promienie zachodzącego słońca

Nie pytam o naszą przyszłość

Jeszcze czułe pocałunki
i szybko bijące serca
może starczy miłości

Nie pytam otoczona lękiem

W dolinie bieli i lodu cisza i spokój
jeszcze w nas bezmiar uczucia
lecz gdzieś tli się obawa i smutek

Nieruchomy krajobraz
wzniesiony nad doliną

Nie pytam bo znam odpowiedż
dusza krzyczy z bólu
niemą rozpaczą rozdarta

W zielonym splendorze wiosny
może w czerwonozłotym przepychu
jesiennych barw zapytam
i wtedy odejdę odarta z marzeń
w upalną noc
w diamentowe gwiazdy

Niebo czarne jak aksamit obejmie pamięć
i cichy płacz konającego serca